Leki na nerwicę lękową i przewlekły lęk

Rozpoznanie

Nerwica lękowa to grupa zaburzeń lękowych

Nerwica lękowa to potoczna nazwa zaburzeń lękowych, czyli stanów, w których lęk pojawia się bez realnego zagrożenia albo jest wobec niego nieproporcjonalny, utrzymuje się długo i ogranicza codzienne funkcjonowanie.

Słowo nerwica zniknęło z aktualnych klasyfikacji medycznych, ale zostało w języku pacjentów, więc lekarze nadal go używają w rozmowie. W dokumentacji zobaczysz raczej rozpoznanie z rodziny zaburzeń lękowych: uogólnione, napadowe albo lęk społeczny. Ta nazwa ma znaczenie praktyczne, bo od postaci lęku zależy dobór leku i długość terapii.

Lęk sam w sobie jest normalnym mechanizmem obronnym. Uruchamia się, gdy mózg wykryje zagrożenie, podnosi tętno, przyspiesza oddech i napina mięśnie. Problem zaczyna się wtedy, gdy ten alarm chodzi cały czas, przy pustym biurku i przy spokojnym wieczorze. Ciało reaguje tak samo jak przy realnym niebezpieczeństwie, więc pacjent czuje ucisk w klatce, drżenie rąk albo mdłości i zaczyna szukać przyczyny w sercu, tarczycy czy żołądku.

Dlatego droga do rozpoznania często prowadzi przez gabinet internisty i serię badań. Prawidłowe EKG, morfologia i TSH to dobra wiadomość, choć rzadko uspokajają na dłużej. Kiedy badania nie tłumaczą objawów, a napięcie trwa, sprawa wraca do oceny psychiatrycznej.

Granica

Kiedy lęk przestaje być zwykłą reakcją

O zaburzeniu lękowym mówi się, gdy lęk utrzymuje się przez wiele tygodni, nie ma proporcji do sytuacji i zmienia zachowanie, na przykład prowadzi do unikania miejsc lub kontaktów.

• Czas. Kilka nerwowych dni przed rozprawą sądową to reakcja adaptacyjna. Sześć miesięcy zamartwiania się bez konkretnego powodu to już obraz lęku uogólnionego.
• Proporcja. Obawa przed rozmową o awans jest zrozumiała. Panika przed odebraniem telefonu od kolegi z zespołu ma inną wagę.
• Koszt. Rezygnacja z wyjazdu, odkładanie badań, wychodzenie z pracy zdalnej tylko po to, by nie jechać windą. Unikanie przynosi ulgę na godzinę i wzmacnia lęk na miesiące.
• Ciało. Objawy fizyczne bez uchwytnej przyczyny, które nawracają i skłaniają do kolejnych badań.

Jeśli rozpoznajesz u siebie trzy z tych punktów, rozmowa z lekarzem ma sens nawet wtedy, gdy funkcjonujesz na zewnątrz bez zarzutu. Więcej o najczęstszej postaci przewlekłego lęku znajdziesz na stronie o zaburzeniach lękowych uogólnionych.

Postacie lęku

Ten sam lęk, różne rozpoznania

Pacjenci opisują podobne odczucia, a mimo to lekarz stawia różne rozpoznania. Rozróżnienie wpływa na to, czy leczenie skupi się na stałym napięciu, na napadach, czy na sytuacjach społecznych.

Farmakoterapia

Leki, po które sięga lekarz przy zaburzeniach lękowych

Trzon leczenia przewlekłego lęku tworzą leki przeciwdepresyjne SSRI i SNRI oraz buspiron. Każdy z nich ma w polskim rejestrze kategorię Rp, więc wymaga recepty.

Nazwa grupy myli pacjentów, bo brzmi jak leczenie depresji. SSRI i SNRI wpływają na przekaźnictwo serotoninowe i noradrenergiczne, a ten sam mechanizm obniża napięcie lękowe. Wspólna cecha tych leków to stopniowe działanie: przyjmuje się je codziennie, a efekt buduje się tygodniami. Nie ma tu tabletki, którą bierze się w chwili napadu.

Postacie, moce i kategorię dostępności podajemy za Rejestrem Produktów Leczniczych URPL. Tabela ma charakter informacyjny. Dobór substancji, dawki i czasu leczenia należy do lekarza.

A co z lekami działającymi od razu

Benzodiazepiny znoszą lęk w kilkanaście minut i właśnie dlatego są kuszące. Przy stosowaniu dłuższym niż kilka tygodni organizm przyzwyczaja się do dawki, a odstawienie robi się trudne. Lekarze traktują je jako pomost na początku leczenia albo doraźne wsparcie w wyjątkowych sytuacjach, nie jako terapię przewlekłego lęku. W zdalnej konsultacji lekarz podchodzi do nich szczególnie ostrożnie i zwykle proponuje leczenie podstawowe.

Przebieg

Harmonogram, którego nie da się przyspieszyć

Leczenie przewlekłego lęku dzieli się na dochodzenie do dawki, ocenę skuteczności po kilku tygodniach, fazę podtrzymania liczoną w miesiącach i stopniowe odstawianie.

• Dni 1 do 7Organizm przyzwyczaja się do leku. U części pacjentów pojawiają się mdłości, senność albo przejściowe nasilenie niepokoju. To najtrudniejszy moment i najczęstsza przyczyna samodzielnego odstawienia.
• Tygodnie 2 do 4Zwykle pierwsze poprawia się to, co najbardziej fizyczne: sen, apetyt, napięcie mięśni. Nastawienie do przyszłości zmienia się później.
• Tygodnie 6 do 12Moment oceny. Jeśli po tym czasie w odpowiedniej dawce nic się nie zmienia, lekarz modyfikuje dawkę albo zmienia substancję. Wcześniejsze wnioski bywają mylące.
• Kilka do kilkunastu miesięcy po poprawieFaza podtrzymania. Lek zostaje mimo dobrego samopoczucia, bo przerwanie na tym etapie najczęściej kończy się nawrotem.
• ZakończenieDawkę zmniejsza się etapami, według planu ustalonego z lekarzem. Nagłe przerwanie potrafi dać zawroty głowy, drażliwość i wrażenie przechodzenia prądu.

Szczegóły osi czasu opisaliśmy w tekście jak długo trwa leczenie zaburzeń lękowych.

Uczciwie

Granice farmakoterapii

Farmakoterapia obniża poziom napięcia i przywraca zdolność do działania. Nie zmienia sposobu myślenia o zagrożeniach ani nawyków, które lęk utrwalają.

• Psychoterapia. W zaburzeniach lękowych terapia poznawczo-behawioralna ma udokumentowaną skuteczność, a połączenie jej z lekiem daje trwalszy efekt niż sam lek. Zestawienie obu dróg opisaliśmy na stronie psychoterapia czy leki.
• Alkohol. Wieczorna lampka rozluźnia na godzinę i podnosi lęk następnego dnia. Do tego wchodzi w interakcje z lekami przeciwlękowymi i nasila senność.
• Sen. Niedobór snu podnosi reaktywność na stres. Leczenie lęku przy czterech godzinach snu na dobę idzie znacznie wolniej.
• Kofeina. Cztery kawy dziennie potrafią utrzymywać objawy, które pacjent przypisuje chorobie. To pierwsza rzecz, o którą pyta lekarz przy kołataniu serca.

Konsultacja

Jak wygląda zdalna konsultacja psychiatryczna

Wypełniasz wywiad medyczny, opłacasz konsultację, lekarz ocenia opis objawów i historię leczenia w IKP, a przy pozytywnej decyzji kod e-recepty przychodzi na e-mail.

Rozliczenie

Na czym polega opłata za konsultację

Opłata pokrywa konsultację lekarską, czyli ocenę wywiadu przez lekarza. Nie jest opłatą za wystawienie recepty.

Gdy lekarz odmówi wystawienia recepty z przyczyn medycznych, opłata za konsultację wraca. Jeśli natomiast lekarz poprosi o dokumentację medyczną, a pacjent jej nie prześle, konsultacja została wykonana i opłata nie podlega zwrotowi. Pełne zasady opisuje cennik oraz regulamin.

Pytania pacjentów

Najczęstsze pytania o leczenie lęku