Odstawianie leków przeciwlękowych krok po kroku

Moment

Kiedy zaczyna się myśleć o odstawieniu

Odstawianie planuje się po okresie stabilnej poprawy trwającym kilka do kilkunastu miesięcy, a nie po pierwszych tygodniach dobrego samopoczucia.

To rozróżnienie decyduje o powodzeniu całego leczenia. Poprawa po dwóch miesiącach oznacza, że lek działa, a nie że zrobił już swoje. Faza podtrzymania służy utrwaleniu zmiany i to ona najbardziej obniża ryzyko nawrotu.

Na termin wpływa też sytuacja życiowa. Zakończenie leczenia w miesiącu przeprowadzki, zmiany pracy albo egzaminów utrudnia odróżnienie reakcji na odstawienie od reakcji na stres. Lekarze zwykle proponują spokojniejszy okres.

Plan

Jak przebiega schodzenie z dawki

Dawkę obniża się etapami, a po każdym kroku obserwuje reakcję przez kilka tygodni. Przy dłuższym leczeniu i przy lekach szybko znikających z organizmu plan rozkłada się na dłużej.

• Ustalenie planuLekarz określa wielkość kroku i odstępy między nimi. Plan zapisuje się na kartce albo w telefonie, bo w trakcie łatwo pomylić etapy.
• Pierwsze obniżeniePo zmniejszeniu dawki obserwuje się samopoczucie przez kilka tygodni. Krótkie pogorszenie w pierwszych dniach zwykle mija.
• Kolejne krokiKażdy następny etap dopiero po ustabilizowaniu się na poprzednim. Przy trudnym kroku lekarz wraca do wyższej dawki i rozdrabnia zejście.
• Ostatni etapNajmniejsze dawki bywają najtrudniejsze do odstawienia, dlatego na tym odcinku plan często zwalnia zamiast przyspieszać.
• Po zakończeniuPrzez kilka miesięcy warto obserwować powrót objawów. Wczesny nawrót łatwiej opanować niż rozwinięty.

Różnicowanie

Reakcja na zmianę dawki a powrót objawów

Objawy odstawienne pojawiają się w ciągu kilku dni od zmniejszenia dawki i słabną. Nawrót narasta powoli przez tygodnie i przypomina obraz sprzed leczenia.

Rozstrzygnięcie należy do lekarza. Ta tabela pomaga opisać problem podczas kontaktu, nie zastępuje oceny.

Czynniki

Co utrudnia odstawienie

• Krótki czas utrzymywania się leku w organizmie. Przy takich substancjach stężenie spada gwałtownie po pominięciu dawki, więc plan musi być wolniejszy.
• Długi czas leczenia. Kilka lat terapii zwykle oznacza dłuższe zejście niż kilka miesięcy.
• Wcześniejsze nieudane próby. Doświadczenie trudnego odstawienia podnosi napięcie przy kolejnym podejściu, co samo w sobie nasila objawy.
• Brak psychoterapii. Bez zmiany nawyków myślowych ryzyko powrotu objawów po zakończeniu leczenia jest wyższe.

Czego nie robić

• Odstawiać nagle po dobrym tygodniu. To najczęstsza przyczyna gwałtownych objawów, które pacjent bierze za nawrót choroby.
• Dzielić tabletek o przedłużonym uwalnianiu. Przełamanie takiej postaci zmienia sposób uwalniania substancji. Sposób zmniejszenia dawki wskazuje lekarz.
• Odstawiać bez kontaktu z lekarzem, licząc, że objawy same przejdą. Powrót do wyższej dawki na jeden etap jest normalnym elementem planu, nie porażką.

Kontekst całego leczenia opisaliśmy w tekście jak długo trwa leczenie zaburzeń lękowych, a rolę terapii na stronie psychoterapia czy leki.

Pytania pacjentów

Pytania o odstawianie leków