Zaburzenia lękowe uogólnione, gdy lęk nie ma jednego powodu

Definicja

Na czym polega lęk uogólniony

Zaburzenia lękowe uogólnione to stan, w którym nadmierne zamartwianie się utrzymuje się przez większość dni od co najmniej sześciu miesięcy, dotyczy wielu spraw naraz i wymyka się spod kontroli.

Pacjent rzadko potrafi wskazać jedną przyczynę. Martwi się o zdrowie dziecka, potem o wynik kwartału w pracy, potem o to, czy zdąży opłacić rachunek, a wieczorem o to, że tak dużo się martwi. Zmartwienia przeskakują z tematu na temat i każde wydaje się uzasadnione z osobna. Dopiero z boku widać, że mechanizm chodzi bez przerwy.

Ten rodzaj lęku rzadko wygląda dramatycznie. Osoby z lękiem uogólnionym zwykle pracują, prowadzą dom i uchodzą za odpowiedzialne, bo zamartwianie się bywa mylone z sumiennością. Koszt widać w ciele i w wyczerpaniu, które nie mija po weekendzie.

Obraz

Objawy, które pacjenci opisują najczęściej

Zamartwianie się to część widoczna dla pacjenta. Reszta obrazu rozkłada się między psychikę a ciało.

• Napięcie psychiczne. Wrażenie ciągłej gotowości, trudność w oderwaniu się od myśli, przewidywanie najgorszego scenariusza, drażliwość wobec bliskich.
• Uwaga i pamięć. Kłopot ze skupieniem na jednym zadaniu, czytanie tej samej strony kilka razy, gubienie wątku w rozmowie.
• Ciało. Napięte mięśnie karku i barków, bóle głowy, ucisk w żołądku, kołatanie serca, spocone dłonie, zmęczenie od rana.
• Sen. Trudność z zaśnięciem, bo myśli przyspieszają po położeniu się, oraz budzenie się nad ranem z gotowym zestawem zmartwień.

Objawy z ciała bywają dominujące i to one najczęściej prowadzą pacjenta najpierw do internisty albo kardiologa. Gdy obawa skupia się wyłącznie na chorobie, obraz przesuwa się w stronę lęku o zdrowie.

Różnicowanie

Stres a lęk uogólniony

Reakcja stresowa ma konkretny powód i mija razem z nim. Lęk uogólniony ciągnie się miesiącami na średnim natężeniu, bez wyraźnego punktu zaczepienia.

Diagnostyka

Co lekarz wyklucza przed rozpoznaniem

Objawy lęku potrafi naśladować kilka stanów somatycznych, dlatego rozpoznanie psychiatryczne nie zapada w oderwaniu od reszty zdrowia.

• Tarczyca. Nadczynność daje kołatanie serca, drżenie rąk i niepokój. Oznaczenie TSH to jedno z pierwszych badań.
• Serce. Zaburzenia rytmu wymagają oceny kardiologicznej, zwłaszcza gdy epizody pojawiają się w spoczynku.
• Substancje. Kofeina, napoje energetyczne, nikotyna oraz część preparatów odchudzających potrafią podtrzymywać objawy.
• Choroby przewlekłe. Niedokrwistość i niewyrównana cukrzyca dają zmęczenie oraz niepokój, które łatwo pomylić z lękiem.

Leczenie

Jak leczy się lęk uogólniony

Leczenie opiera się na psychoterapii poznawczo-behawioralnej oraz na farmakoterapii lekami przeciwdepresyjnymi z grup SSRI i SNRI. Wszystkie te leki wymagają recepty.

Lek podaje się codziennie, nie doraźnie. Zaczyna się od małej dawki, którą lekarz zwiększa w kolejnych tygodniach, obserwując tolerancję. Skuteczność ocenia się po sześciu do dwunastu tygodni przyjmowania dawki docelowej, bo wcześniejsza ocena bywa myląca.

Psychoterapia uczy rozpoznawać schemat zamartwiania się i przerywać go, zanim rozkręci się na dobre. Sam lek obniża napięcie, ale nie zmienia nawyków myślowych. Zestawienie obu dróg opisaliśmy na stronie psychoterapia czy leki.

Pytania pacjentów

Pytania o lęk uogólniony