Objawy neurologiczne przy nerwicy lękowej

Zawroty głowy i mroczki przed oczami

Za większość z nich odpowiada oddech. Przy nasilonym lęku staje się on szybszy i płytszy, a wydychanie zwiększonej ilości dwutlenku węgla zmienia jego stężenie we krwi. Konsekwencją jest zwężenie naczyń mózgowych i typowy zestaw: zawroty głowy, mroczki lub ciemne plamy w polu widzenia, wrażenie zbliżającego się omdlenia, uczucie lekkości głowy. Ten mechanizm tłumaczy, dlaczego objawy narastają w miarę trwania napadu i ustępują, gdy oddech się wyrówna.

Drugim źródłem jest napięcie mięśni karku i obręczy barkowej utrzymywane tygodniami. Daje ono zawroty o innym charakterze: niestabilność nasilającą się przy zmianie pozycji głowy, często razem z bólem karku i tępym bólem głowy. Trzecim bywa spadek ciśnienia przy szybkim wstawaniu, zwłaszcza u osób, które przy nasilonym lęku mniej jedzą i mniej piją.

Dla różnicowania ważny jest opis. Zawroty typowe dla lęku pacjenci opisują jako uczucie „pływania", „waty w głowie" albo niepewności chodu. Wirowanie otoczenia, jednoznaczny kierunek obrotu, nudności z wymiotami i oczopląs przemawiają za przyczyną w obrębie narządu przedsionkowego i wymagają oceny lekarskiej, a nie przypisania stresowi.

Drętwienia, mrowienia i drżenie

Mrowienie wokół ust i w opuszkach palców jest bezpośrednim następstwem tego samego mechanizmu oddechowego. Charakterystyczne dla niego są dwie cechy: obustronność i związek czasowy z napadem lęku. Objaw pojawia się razem z przyspieszonym oddechem i wycofuje w ciągu kilkunastu minut po jego uspokojeniu.

Uczucie zdrętwienia całych kończyn albo ciężkości rąk częściej wynika z długo utrzymywanego napięcia mięśniowego i z pozycji ciała, o której osoba w silnym lęku nie myśli. Drżenie rąk pochodzi z pobudzenia układu współczulnego i nasila się przy próbie wykonania precyzyjnego ruchu na oczach innych ludzi, co samo w sobie bywa źródłem kolejnej fali lęku.

Osobno trzeba potraktować kilka sytuacji. Drętwienie obejmujące jedną stronę ciała, osłabienie siły mięśniowej, opadanie kącika ust, zaburzenia mowy albo drętwienie utrzymujące się długo po ustąpieniu lęku nie mieszczą się w tym mechanizmie. Nie zakładaj wtedy, że to nerwica. Potrzebna jest pilna ocena, a przy nagłym początku numer to 112.

Derealizacja i depersonalizacja

To jeden z najbardziej niepokojących objawów, bo trudno go opisać słowami. Pacjenci mówią o świecie widzianym jak przez szybę, o wrażeniu, że otoczenie jest sztuczne albo płaskie, o obserwowaniu siebie z boku, o tym, że własne ręce wydają się nie swoje. Objaw pojawia się najczęściej w szczycie napadu paniki albo przy długo utrzymującym się wysokim napięciu i przemęczeniu.

Sam w sobie nie jest objawem psychozy. Kluczowa różnica polega na tym, że osoba doświadczająca derealizacji cały czas wie, że to wrażenie pochodzi od niej, i właśnie dlatego jest przerażona. To poczucie zachowanego kontaktu z rzeczywistością odróżnia ten stan od zaburzeń, w których krytycyzm jest zniesiony.

Największą szkodę robi tu interpretacja. Myśl „wariuję" albo „tracę kontakt z rzeczywistością" natychmiast podnosi poziom lęku, a wyższy lęk nasila derealizację, więc powstaje pętla, która potrafi utrzymać objaw godzinami. Przerywa ją zwykle skierowanie uwagi na zewnątrz i na konkret: nazwanie kilku rzeczy widzianych wokół, dotknięcie chłodnego przedmiotu, kontakt stóp z podłożem, spowolniony oddech z wydłużonym wydechem.

Objawy z tej sekcji bywają na tyle przerażające, że same w sobie pogarszają nastrój i poczucie kontroli nad sobą. Jeśli w którymkolwiek momencie pojawiają się myśli o odebraniu sobie życia, nie przeczekuj ich. Działają numery 116 123 oraz 800 70 2222, osoby do 18. Obie linie działają całodobowo i są bezpłatne. roku życia mogą dzwonić pod 116 111, a przy bezpośrednim zagrożeniu życia numer alarmowy to 112.

Kiedy wykluczyć przyczyny neurologiczne i inne

Rozpoznanie zaburzenia lękowego nie zapada na podstawie samego opisu objawów. Przy dolegliwościach neurologicznych kolejność jest odwrotna niż przy typowym lęku: najpierw wyklucza się to, co wymaga innego leczenia, a dopiero potem rozważa mechanizm lękowy. Poniższa tabela porządkuje najczęstsze punkty rozstrzygające.

Poza oceną neurologiczną warto wykluczyć kilka częstych przyczyn dających identyczny obraz: zaburzenia tarczycy, niedokrwistość, wahania glikemii, zaburzenia rytmu serca i niskie ciśnienie. Znaczenie ma też lista przyjmowanych preparatów, ilość kofeiny i napojów energetycznych oraz to, czy w ostatnich dniach nie doszło do nagłego przerwania regularnego picia alkoholu lub przyjmowania leków uspokajających - odstawienie daje niepokój, drżenie i zawroty łudząco podobne do nasilenia nerwicy.

Migrena z aurą zasługuje na osobne zdanie, bo bywa mylona z napadem paniki w obie strony. Objawy wzrokowe narastające przez kilkanaście minut i ustępujące przed bólem głowy albo bez niego to obraz, który należy pokazać lekarzowi, zamiast przypisywać go stresowi.

Gdy wyniki są prawidłowe, a objawy zostają

To najczęstszy moment, w którym pacjent trafia w końcu do psychiatry - zwykle po kilku miesiącach i kilku zestawach badań. Prawidłowy wynik nie unieważnia objawu i nie znaczy, że ktoś go sobie wymyślił. Znaczy tyle, że lista możliwych przyczyn jest o kilka pozycji krótsza, a to warunek, żeby w ogóle rozważać rozpoznanie psychiatryczne.

Pułapką tego etapu jest powtarzanie tych samych badań co kilka tygodni. Kolejne prawidłowe wyniki przynoszą ulgę na kilka dni, po czym niepokój wraca w tej samej formie, a przekonanie, że „coś przeoczono", rośnie. Ten mechanizm opisaliśmy szerzej na stronie o lęku o zdrowie.

Skuteczniejsze jest zajęcie się mechanizmem. Objawy neurologiczne przy lęku podtrzymują się przez trzy rzeczy naraz: hiperwentylację, napięcie mięśniowe i skupioną na ciele uwagę. Na każdą z nich da się wpłynąć, ale nie przez kolejne badanie obrazowe. Pełne zestawienie dolegliwości występujących w tym zaburzeniu znajdziesz na stronie objawy nerwicy lękowej, a granicę między reakcją na trudny okres a zaburzeniem rozpisaliśmy w tekście nerwica lękowa czy reakcja na stres.

Leczenie dobiera się do całego obrazu, nie do pojedynczego objawu neurologicznego. Preparaty stosowane w zaburzeniach lękowych mają w Rejestrze Produktów Leczniczych kategorię Rp, a o ich zastosowaniu decyduje lekarz po ocenie chorób współistniejących i innych przyjmowanych leków. Jak przebiega taka rozmowa, opisaliśmy na stronie konsultacja psychiatryczna online.

Najczęstsze pytania